روزبهان برمكی @ روايتهای يك انسان سكولار
ماده 1: تمام افراد بشر آزاد و با شأن و حقوق برابر به دنيا می آيند. همه از موهبت عقل و وجدان برخوردارند و بايد نسبت به يكديگر با روحيه ی برادرگونه رفتار كنند.
ماده 2: هركس بدون هيچگونه تبعيض، به ويژه از حيث نژاد، رنگ، جنس، زبان، دين، نظر سياسی يا هر نظر ديگر، و همچنين منشاء ملی يا اجتماعی، ثروت، ولادت، يا هر وضعيت ديگر، از تمام حقوق و آزاديهای مذكور در اعلاميه ی حاضر برخوردار است. به علاوه، هيچ تبعيضی نبايد اعمال شود كه مبتنی بر وضع سياسی، اداری، قضايی يا بين المللی كشور يا سرزمينی باشد كه شخص به آن تعلق دارد، خواه (اين كشور يا سرزمين) مستقل باشد، خواه تحت قيمومت يا غيرخودمختار يا تحت هرگونه محدوديت ديگری از حيث حاكميت (ملی) باشد.
ماده 3: هركس حق حيات، آزادی و امنيت شخصی دارد.
ماده 4: هيچكس را نبايد در بردگی يا بيگاری نگه داشت؛ از برده داری و داد و ستد برده در همه ی شكلهای آن بايد ممانعت كرد.
ماده 5: هيچكس را نبايد تحت شكنجه يا رفتار يا كيفر ظالمانه، غيرانسانی يا تحقيرآميز قرار داد.
ماده 6: هركس حق دارد همه جا به عنوان شخص در برابر قانون به رسميت شناخته شود.
ماده 7: همه در برابر قانون مساوی هستند و حق دارند بدون هيچ تبعيضی از حمايت يكسان قانون برخوردار شوند. همه حق دارند در مقابل تبعيضی كه ناقض اعلاميه ی حاضر باشد و در مقابل هر تحريكی كه به منظور چنين تبعيضی صورت گيرد از حمايت يكسان قانون برخوردار شوند.
ماده 8: هركس در برابر اَعمال ناقض آن حقوق بنيادی كه قانون اساسی يا قانون (های عادی) به او اعطا كرده است، حق مراجعه ی موثر به محاكم صالحه ی ملی را دارد.
ماده 9: هيچكس را نبايد خودسرانه توقيف، حبس يا تبعيد كرد.
ماده 10: هركس در تعيين حقوق و تعهدات خويش و هرگونه اتهام جزائی كه به او وارد شود با مساوات كامل حق برخورداری از دادرسی منصفانه و علنی را در دادگاه مستقل و بيطرف دارد.
ماده 11: (1) هركس كه متهم به ارتكاب جرمی شود، حق دارد كه بيگناه فرض شود، مگر آنكه طبق قانون در دادگاهی علنی، كه در آن كليه ی ضمانتهای لازم برای دفاع او در اختيارش باشد، مجرم شناخته شود. (2) هيچكس بخاطر انجام يا عدم انجام عملی كه در هنگام ارتكاب، به موجب قانون ملی يا بين المللی، جرم محسوب نمی شده است نبايد مجرم شناخته شود. همچنين كيفری شديدتر از آنچه در موقع ارتكاب جرم برای آن مقرر بوده است نبايد اعمال شود.
ماده 12: هيچكس نبايد در معرض مداخله ی خودسرانه در زندگی خصوِصی، خانواده، خانه يا مكاتبات خود، يا در معرض تعرض به حيثيت و آبروی خود قرار گيرد. هركس در مقابل چنين مداخله ها يا تعرضهايی حق برخورداری از حمايت قانون را دارد.
ماده 13: (1) هركس در محدوده ی مرزهای هركشور حق آزادی رفت و آمد و اقامت را دارد. (2) هركس حق ترك هر كشور، از جمله كشور خود، و بازگشت به كشور خود را دارد.
ماده 14: (1) هركس كه تحت تعقيب باشد حق طلب پناهندگی و برخورداری از پناهندگی در كشورهای ديگر را دارد. (2) در صورتی كه تعقيب واقعاً در اثر جرمهای غير سياسی يا در اثر اعمال مغاير مقاصد و اصول (سازمان) ملل متحد باشد، نمی توان به اين حق استناد كرد.
ماده 15: (1) هركس حق برخورداری از تابعيت (مليت) دارد. (2) هيچكس را نبايد خودسرانه از تابعيت (مليت) يا از حق تغيير تابعيت (مليت) محروم كرد.
ماده 16: (1) هر مرد و زن بالغی حق دارد بدون هيچ محدوديتی از حيث نژاد، مليت (تابعيت) يا دين، ازدواج كند و تشكيل خانواده بدهد. (2) ازدواج بايد صرفاً با توافق آزادانه و كامل مرد و زن انجام شود. (3) خانواده واحد گروهی طبيعی و اساسی جامعه است و حق برخورداری از حمايت جامعه و دولت را دارد.
ماده 17: (1) هركس، به تنهايی و نيز به اتفاق ديگران، حق مالكيت دارد. (2) هيچكس را نبايد خودسرانه از حق مالكيتش محروم كرد.
ماده 18: هرکس حق آزادی فکر، وجدان و دین را دارد؛ این حق شامل آزادی تغییر یا اعتقاد، و همچنین شامل آزادی اظهار دین یا اعتقاد در تعالیم، مراسم، عبادات و شعایر، چه به تنهایی و چه به اتفاق دیگران و در جمع یا خلوت است.
ماده 19: هرکس حق آزادی عقیده و بیان دارد؛ این حق شامل آزادی در داشتن عقاید بدون مداخله و مزاحمت، و آزادی در طلب و کسب و نشر اطلاعات و افکار از طریق هر رسانه ای و بدون ملاحظات مرزی است.
ماده 20: (1) هرکس حق آزادی اجتماع و تشکل مسالمت آمیز را دارد. (2) هیچکس را نمی توان مجبور به تعلق به تشکلی کرد.
ماده 21: (1) هرکس حق دارد که در حکومت کشور خود، خواه بطور مستقیم و خواه به واسطه ی نمایندگانی که آزادانه انتخاب شوند، شرکت جوید. (2) هرکس حق دسترسی مساوی به خدمات عمومی را در کشور خود دارد. (3) اساس قدرت حکومت، اراده ی مردم است؛ این اراده باید در انتخابات ادواری و سالمی ابزار شود که باید با حق رای همگانی و مساوی و نیز با رای مخفی یا روشهای رای گیری آزاد نظیر آن، برگزار شود.
ماده 22: هرکس، به عنوان عضوی از جامعه، حق امنیت اجتماعی دارد و مجاز است از طریق مساعی ملی و همکاری بین المللی و مطابق با تشکیلات و منابع هر کشور، حقوق اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی را که لازمه ی شأن و رشد آزادانه ی شخصیت اوست محقق کند.
ماده 23: (1) هرکس حق کارکردن، انتخاب آزادانه شغل، برخورداری از شرایط منصفانه و رضایتبخشِ کار و حمایت در برابر بیکاری را دارد. (2) هرکس، بدون هیچ تبعیضی، حق برخورداری از دستمزد مساوی در مقابل کار مساوی را دارد. (3) هرکس که کار می کند حق برخورداری از دستمزدی منصفانه و رضایت بخش را دارد که زندگی خود او و خانواده اش را به نحوی که شایسته شأن انسانی است تأمین کند و در صورت لزوم با دیگر طرق حمایت اجتماعی تکمیل شود. (4) هرکس برای حمایت از منافع خود حق تشکیل و عضویت در اتحادیه صنفی را دارد.
ماده 24: هرکس حق استراحت و فراغت، از جمله تحدید معقول ساعات کار و برخورداری از تعطیلات ادواری با دریافت دستمزد را دارد.
ماده 25: (1) هرکس حق برخورداری از استاندارد زندگی کافی برای تندرستی و رفاه خود و خانواده اش، از جمله خوراک، پوشاک، مسکن و مراقبتهای پزشکی و خدمات اجتماعی لازم را دارد، و در مواقع بیکاری، بیماری، نقض عضو، بیوگی، پیری یا سایر موارد عدم معاش در شرایط خارج از اختیار خود، حق برخورداری از تأمین را دارد. (2) مادران و کودکان حق برخورداری از کمک و مراقبت ویژه را دارند. همه ی کودکان اعم از آنکه ثمره ی ازدواج باشند یا نباشند، باید از حمایت اجتماعی یکسان بهره مند شوند.
ماده 26: (1) هرکس حق تحصیل دارد. تحصیل دستکم در مقاطع ابتدایی و پایه، باید رایگان باشد. تحصیل ابتدایی باید اجباری باشد. آموزش فنی و حرفه ای باید در دسترس عموم قرار گیرد و آموزش عالی باید بر اساس استحقاق، به یکسان در دسترس همه باشد. (2) تحصیل باید معطوف به رشد کامل شخصیت انسان و تقویت احترام به حقوق بشر و آزادیهای اساسی باشد. باید تفاهم، تساهل و دوستی میان همه ملتها و گروههای نژادی یا دینی را ارتقاء دهد، و فعالیتهای (سازمان) ملل متحد برای حفظ صلح را تسریع کند. (3) والدین در انتخاب نوع آموزشی که باید به فرزندانشان داده شود حق تقدم دارند.
ماده 27: (1) هرکس آزادانه حق مشارکت در زندگی فرهنگی جامعه، بهره مندی از هنر و سهیم شدن در پیشرفت علمی و فواید آن را دارد. (2) هرکس حق حفاظت از منافع معنوی و مادی هر محصول علمی، ادبی یا هنری را که خود پدید آورنده اش باشد دارد.
ماده 28: هرکس حق برخورداری از نظمی اجتماعی و بین المللی را دارد که در آن حقوق و آزادیهای مذکور در اعلامیه ی حاضر به طور کامل قابل تحقق باشد.
ماده 29: (1) هرکس فقط در قبال جامعه ای که در آن رشد آزادانه و کامل شخصیت او ممکن باشد وظایفی دارد. (2) هرکس در اعمال حقوق و آزادیهای خود باید فقط تابع محدودیتهایی باشد که توسط قانون صرفاً به منظور تأمین شناسایی و احترام لازم به حقوق و آزادیهای دیگران و برآورده کردن مقتضیات عادلانه ی اخلاق، نظم عمومی و رفاه همگانی در جامعه ای دموکراتیک مقرر می شود. (3) این حقوق و آزادیها را در هیچ موردی نباید مغایر با مقاصد و اصول (سازمان) ملل متحد اعمال کرد.
ماده 30: مفاد اعلامیه ی حاضر را نباید طوری تفسیر کرد که برای دولتی یا گروهی یا فردی متضمن حقی شود که به موجب آن بتواند وارد فعالیتی شود یا به اقدامی دست بزند که معطوف به پایمال کردن هر یک از حقوق و آزادیهای مذکور در اعلامیه حاضر باشد.